ΠΡΑΣΟ (Allium porrum L)

 

Το πράσο είναι ένα χειμερινό  λαχανικό που καλλιεργείται για το λευκό του στέλεχος (πεπλατυσμένη βάση των φύλλων) και έχει διάφορες χρήσεις στην μαγειρική. Το άρωμα του και η γεύση του οφείλονται στις διάφορες ουσίες που έχουν τα συστατικά του (θεϊκές πτητικές ουσίες).  Είναι φυτό διετές (απαιτούνται 2 χρόνια για ολοκληρώσει τον βιολογικό του κύκλο από σπόρο σε σπόρο), με ριζικό σύστημα επιφανειακό, θυσανώδες, ταξιανθία τύπου σκιαδίου και καρπό κάψα.

 

Το πράσο ευδοκιμεί σε όλες τις περιοχές αλλά αποδίδει καλύτερα σε δροσερές περιοχές με πολλές βροχοπτώσεις ( αλλιώς απαιτούνται πολλά ποτίσματα), πολλή υγρασία (όχι όμως υπερβολική) με την θερμοκρασία αέρος να κυμαίνεται γύρω στους 15°C-20°C.

 

Η βλάστηση του σπόρου επέρχεται σε 10-12 μέρες ενώ τα φύλλα βγαίνουν κάθε 6 ημέρες σε συνθήκες 12°C -21°C. Η μακριά σε διάρκεια φωτοπεριόδο και η εαρινοποίηση στους 5°C βοηθούν την άνθηση, ενώ αν το ανθικό στέλεχος εμφανιστεί κατά τον πρώτο χρόνο το προϊόν είναι μη εμπορεύσιμο. 

 

Οι απαιτήσεις του πράσου σε έδαφος είναι μεγάλες. Για να αποδώσει τα μέγιστα τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά το έδαφος θα πρέπει να είναι  γόνιμο, πλούσιο σε οργανική ουσία και καλά αποστραγγίζομενο. Το ph θα πρέπει να κυμαίνεται από 6,0-6,5 ενώ ανταποκρίνεται καλά και σε τιμές που φθάνουν έως το 7,5. Το έδαφος θα πρέπει να είναι μέσης σύστασης ενώ τα βαριά εδάφη που σχηματίζουν κρούστα είναι ακατάλληλα. Τέλος το πράσο αντέχει και σε κάποιο βαθμό αλατότητας (<4dS/m).

 

Το πράσο πολλαπλασιάζεται μόνο με σπόρο. Συνήθως γίνεται μια πρώτη σπορά σε σπορείο και στην συνέχεια μεταφύτευση των νεαρών φυταρίων στο χωράφι. Η απευθείας σπορά μπορεί να γίνει (όπως και στο κρεμμύδι) αλλά η ανάπτυξη των φυτών στα πρώτα στάδια είναι πολλή αργή λόγω παρουσίας ζιζανίων και ασθενειών.

 

Το έδαφος στο σπορείο όσο και στο χωράφι πρέπει να είναι απαλλαγμένο από ζιζάνια, σβώλους και πέτρες. Επίσης θα πρέπει να είναι αφράτο, ψιλοχωματισμένο και επίπεδο.

Η σπορά στο σπορείο ξεκινάει συνήθως τον Μάρτιο ενώ σε περιοχές με ήπιους χειμώνες ξεκινάει πιο πριν. Εάν υπάρχει η δυνατότητα για θερμαινόμενο σπορείο τότε η σπορά ξεκινάει από τις αρχές του χειμώνα. Η σπορά στο σπορείο γίνεται είτε πεταχτά είτε σε αποστάσεις 10-15εκ. Οι σπόροι καλύπτονται με μια τσουγκράνα με χώμα σε βάθος το πολύ 1εκ. Για ένα στρέμμα απαιτούνται 400-500g σπόρου, 20.000-30.000 φυτά, ενώ η απαιτούμενη έκταση στο σπορείο είναι 50-70τμ (συνήθως γίνονται διαδοχικές σπορές για να υπάρχει συνεχείς τροφοδότηση της αγοράς).

 

Μόλις τα φυτά αποκτήσουν τα κατάλληλα χαρακτηριστικά (0,9εκ-1,2εκ διάμετρο και ύψος 25εκ-30εκ) τότε ξεκινάει η μεταφύτευση (3-4 μήνες από την σπορά). Οι μεταφυτεύσεις ξεκινάνε περίπου στις αρχές του καλοκαιριού και πάνε μέχρι και λίγο πιο αργά ανάλογα την εποχή που έγινε το αντίστοιχο σπορείο. Συνήθως η μεταφύτευση γίνεται αργά το απόγευμα ώστε να υπάρχουν όσο το δυνατόν λιγότερες απώλειες. Η φύτευση συνήθως γίνεται με το χέρι σε ποτισμένο έδαφος (καθώς η φύτευση πραγματοποιείτε πιο εύκολα και πιο γρήγορα) ενώ αν γίνει σε ξηρό έδαφος πρέπει να ακολουθήσει ένα καλό πότισμα. Βέβαια υπάρχουν και φυτευτικές μηχανές οι οποίες χρησιμοποιούνται για μεγάλες εκτάσεις. Οι αποστάσεις φύτευσης είναι 30εκ-35εκ μεταξύ των γραμμών και 10εκ-15εκ επί της γραμμής.

 

Για τον σχεδιασμό ενός ορθολογικού συστήματος λίπανσης θα πρέπει να έχει προηγηθεί μια εδαφολογική ανάλυση. Με βάση τα αποτελέσματα της ανάλυσης αυτής θα προσδιοριστούν οι ποσότητες των απαιτούμενων στοιχείων που θα πρέπει να προστεθούν. Οι απαιτήσεις του πράσου σε λίπανση είναι αυξημένες και αντιδρά πολύ γρήγορα στις αζωτούχες λιπάνσεις για τον σχηματισμό του φυλλώματος. Για μια απόδοση περίπου 5 τόνους σε ένα στρέμμα αφαιρούνται από το έδαφος μονάδες 23kg N, 8Kg P₂O₅, και 23Kg Κ₂0. Αυτές οι ποσότητες εφαρμόζονται σαν βασική λίπανση πριν την σπορά, εκτός από την ποσότητα του αζώτου που χορηγείτε η μίση στην βασική λίπανση και η υπόλοιπη σταδιακά με επιφανειακές λιπάνσεις κατά τη διάρκεια της καλλιέργειας (συνήθως 3 μηνιαίες δόσεις σταδιακά με την πρώτη να ξεκινάει συνήθως τον Σεπτέμβριο). Θα πρέπει να αποφεύγεται το λίπασμα να ακουμπάει τα φύλλα καθώς θα δημιουργούνται εγκαύματα και θα καθιστούν το προϊόν μη εμπορεύσιμο.

 

Το πράσο είναι μια καλλιέργεια που έχει μεγάλες απαιτήσεις σε νερό ειδικά στα πρώτα στάδια αμέσως μετά την μεταφύτευση.  Αυτό συμβαίνει καθώς εκείνη την περίοδο (καλοκαιρινοί μήνες) οι απαιτήσεις είναι ιδιαίτερα αυξημένες (αυξημένη θερμοκρασία, ξηρασία, έντονη ηλιοφάνεια) και για να ανταπεξέλθει το φυτό θα πρέπει να γίνονται συχνά ποτίσματα έως και τρείς φορές την εβδομάδα. Βέβαια όσο περνάει ο καιρός και πάμε προς το φθινόπωρο οι απατήσεις του νερού (για πότισμα) μειώνονται τόσο λόγω τον βροχοπτώσεων όσο των λιγότερων απωλειών λόγω εξάτμισης. Η πιο συχνή μέθοδος που εφαρμόζεται είναι αυτής της  κατάκλυσης, ενώ σε πολύ μικρότερο βαθμό εφαρμόζεται και ο καταιονισμός. Τέλος σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να λιμνάζει στην επιφάνεια του εδάφους το νερό καθώς είναι ευνοείται η ανάπτυξη ασθενειών και η δημιουργία επιφανειακής κρούστας.

Για την καλλιέργεια του πράσου σημαντικό ρόλο παίζει το σκάλισμα στην πορεία ανάπτυξης της καλλιέργειας λόγω της επιφανειακής κρούστας που δημιουργείτε εξαιτίας της των συχνών εφαρμογών άρδευσης. Συνήθως γίνεται ένα μήνα περίπου μετά την μεταφύτευση και στην συνέχεια ακολουθούν ένα ή δύο ακόμα σκαλίσματα κάθε 20 ήμερες.  Ακόμα τα πράσα λόγω της βραδείας ανάπτυξής τους και με το επιφανειακό ριζικό τος σύστημα έχουν μικρή ικανότητα ανταγωνισμού των ζιζανίων. Ιδιαίτερα ζημιογόνα είναι η παρουσία τους στα πρώτα στάδια ανάπτυξης της σποράς και της μεταφύτευσης. Συνήθως γίνεται εφαρμογή εγκεκριμένων ζιζανιοκτόνων στα πρώτα στάδια της ανάπτυξης και στην συνέχεια σε συνδυασμό με το σκάλισμα αφαιρούνται όσο έχουν απομείνει.  

 

Η συγκομιδή του πράσου ξεκινάει μόλις τα φυτά αποκτήσουν τα κατάλληλα ποιοτικά χαρακτηριστικά που τα κάνουν εμπορεύσιμα (κατάλληλο ύψος και μια διάμετρο της τάξης 3εκ-4εκ)συνήθως 3-4 μήνες από την μεταφύτευση (Οκτώβριο-Νοέμβριο). Συνήθως γίνεται με τα χέρια ενώ σε μεγάλες εκτάσεις χρησιμοποιούνται μηχανές συγκομιδής (συνήθως στο εξωτερικό). Η συγκομιδή γίνεται σταδιακά ανάλογα με την εποχή που έχει πραγματοποιηθεί η σπορά-μεταφύτευση με τις μέγιστες ποσότητες να συγκρεντρώνονται στα τέλη Οκτωβρίου με τέλη Νοέμβριου.

 

Οι αποδόσεις ποικίλουν ανάλογα με την σωστή επιλογή της κατάλληλης ποικιλίας καθώς και των καλλιεργητικών πρακτικών. Μια μέση απόδοση είναι από 4000 κιλά έως 5000 κιλά.